शेती

पिक उत्पादन वाढीचे तंत्रज्ञान

वनशेती 

बांबू प्रजाती

English

Hindi

Marathi

Bengali

Gujarati

Nepali

Kannada

Malayalam

Tamil

Telugu

Urdu

MAT-Trasnlation

MAT-Auto Generation

Vikas AI

Chatbot

Calendar

Assamese

Bodo

Dongri

Kashmiri

Konkani

Maithili

Manipuri

Odia

Punjabi

Sanskrit

Santali

Sindhi

Agriculture

/agriculture/याहा-मोगी-माता-स्थानिक-बियाणे-संवर्धन-समिती

यहा मोगी माता स्थानिक बियाणे संवर्धन समिती, धडगाव, महाराष्ट्र ही वनस्पती जीनोम सेव्हियर कम्युनिटी अवॉर्डी आहे.

/agriculture/936947924940-93890292c902927940924-91593e939940-92e93e93993f92494092a91f-92b93f93294d92e94d938

या विभागात शेती व त्या संबंधी व्यवसाय यासंबंधी माहितीपटांची माहिती दिलेली आहे.

/agriculture/हवामान-बदलाशी-जुळवून-घेणे-महाराष्ट्रातील-कुंभारवाडी-गावात-पीक-विविधता

महाराष्ट्रातील कुंभारवाडी येथील शेतकऱ्यांना, वाढत्या अनियमित हवामान परिस्थितीचा सामना करावा लागत होता, त्यांनी त्यांच्या पिकांमध्ये विविधता आणून यशस्वीरित्या अनुकूलन केले. या धोरणामुळे दुष्काळाच्या वर्षातही जोखीम कमी झाली, घरगुती अन्न सुरक्षा सुनिश्चित झाली आणि उत्पन्न मिळाले, जे योग्य विकास कार्यक्रमांद्वारे समर्थित असताना शेतकऱ्यांच्या लवचिकतेवर प्रकाश टाकते.

/agriculture/91c932-935-92e943926-93890292793e930923

या विभागात जल व मृद संधारणा ची माहिती व पाणलोट क्षेत्र विकास म्हणजे काय? याबद्दल माहिती दिली आहे.

/agriculture/हवामान-अंदाज-आणि-पीक-नियोजनातील-स्थानिक-ज्ञानामागील-विज्ञान

 हा पेपर स्थानिक ज्ञानावर आधारित पारंपारिक हवामान अंदाज पद्धती आणि पीक नियोजनासाठी आधुनिक वैज्ञानिक दृष्टिकोनांचा छेदनबिंदू शोधतो, शाश्वत शेतीसाठी, विशेषतः भारतातील पाण्याच्या कमतरतेच्या प्रदेशांमध्ये, दोन्ही एकत्रित करण्याचे मूल्य अधोरेखित करतो. यशस्वी जलसंपत्ती व्यवस्थापन आणि हवामान बदलाशी जुळवून घेण्यासाठी महत्त्वपूर्ण धोरणे म्हणून समुदाय एकत्रीकरण आणि पाणी बजेटिंगवर या अभ्यासात भर देण्यात आला आहे. 

/agriculture/मोती-बाजरी-लागवड-उपयोग-आणि-पौष्टिक-मूल्य

आफ्रिका आणि भारतात उगवले जाणारे दुष्काळ सहन करणारे धान्य पीक, मोती बाजरी हे एक मुख्य अन्न आणि पशुखाद्य आहे, जे त्याच्या पौष्टिकतेसाठी आणि शुष्क प्रदेशांना अनुकूलतेसाठी मौल्यवान आहे. चालू संशोधन त्याचे लवचिकता आणि पौष्टिक गुणधर्म वाढविण्यावर लक्ष केंद्रित करते.

/agriculture/आंतरराष्ट्रीय-चहा-दिन

 दरवर्षी २१ मे रोजी आंतरराष्ट्रीय चहा दिन साजरा केला जातो. 

या विभागात कृषी बरोबरच पशुपालन, मत्स्यव्यवसाय, शेती पूरक इतर व्यवसाय या विभागातील यशस्वी झालेल्या व्यक्ती, गाव, महिला, संघटना यांची माहिती देण्यात आली आहे.

या विभागात वेगवेगळ्या कृषी संबधीत माहिती पुरवणारया संस्था,  कृषी संस्था, पशु संवर्धन आणि मत्स्यव्यवसाय उद्योग,   कृषी विज्ञान केंद्रे , नवप्रवर्तक शेतकरी,  शेतीविषयीचे  पोर्टल्स,  संबधित मंत्रालये, व्यापारी मंडळ याविषयीची माहिती आणि संपर्क तपशील  दिला आहे.

या विभागात शेती पूरक असलेले इतर व्यवसायांची माहिती देण्यात आली आहे. जसे रेशीम पालन, मधमाशी पालन, परसबाग, मशरूमचे उत्पादन, फळांची व फुलांची प्रकिया उत्पादने इ. माहिती देण्यात आली आहे.

मत्स्य व्यवसाय चिकाटीचा पण सोप्या स्वरूपाचा व्यवसाय आहे. वेगवेगळ्या पद्धतींनी हा व्यवसाय करता येतो. या विभागात या व्यवसायाविषयी तसेच  मासे किती प्रकारचे असतात, शेततळ्यात मासेमारी कशी करावी या बद्दल माहिती देण्यात आली आहे.

वरील विषयाव्यतिरिक्त येणारी शेतीविषयक माहिती या विभागात दिली आहे

शेती गुंतवणूक या विभागामाद्धे शेती अवजारे व उपकरणे, खते व कीटक नाशके, बी बियाणे, सिंचन पद्धती, हरितगृह इ. बद्दलची उपयुक्त माहिती दिलेली आहे.

या विभागात शेती आणि शेतीआधारित उपक्रमावर पतपुरवठा आणि विमा योजनांविषयी माहिती दिली आहे

/agriculture/फॉक्सटेल-बाजरी-इतिहास-वैशिष्ट्ये-लागवड-आणि-उपयोग

फॉक्सटेल बाजरी हे एक वार्षिक गवत आहे, जे चीनमध्ये उगम पावते, अन्न आणि खाद्यासाठी लागवड केले जाते, दुष्काळ सहनशीलता आणि पौष्टिक मूल्यासाठी ओळखले जाते. ते जागतिक स्तरावर वापरले जाते, विशेषतः आशिया आणि आफ्रिकेत, आणि हवामान बदल आणि कीटकांच्या आव्हानांना तोंड देते.

शेतीसाठी महत्वाचे असलेला व्यवसाय म्हणजे पशुपालन,  पशुपालन कसे करावे, पशूंची काळजी कशी घ्यावी, त्याचे आजार व औषधे कोणती याबद्दल या विभागात माहिती देण्यात आली आहे.

या विभागात शेती, फळबागा, पशुपालन, मत्स्यव्यवसाय, ग्रामविकास इत्यादींविषयी धोरणे आणि योजनांविषयी माहिती यामध्ये दिली आहे.

/agriculture/crop-production/91593094b92893e91a947-92a93e93094d93694d93592d94192e940935930-90692a92494d91593e932940928-92a93093f93894d92593f924940924-93694792494091a947-92893f92f94b91c928

करोनाचे पार्श्वभुमीवर आपत्कालीन परिस्थितीत शेतीचे नियोजन

/agriculture/crop-production/93093e92892d93e91c940

या विभागात रानभाज्यांची ओळख करून दिली आहे.

/agriculture/crop-production/935928936947924940/935928936947924940924-92c93f92c94d92c93e-93293e91793592194091a947-92e93992494d92494d935

बिब्बा या वृक्ष प्रजातीचा उपयोग रंगनिर्मिती, रेझीन, औषधी, साबण उद्योग, तणनाशके, आगरोधक, प्लॅस्टिक, वंगण इ. अनेक उद्योगांसाठी होतो. 

/agriculture/crop-production/935928936947924940/93092c930-93293e91793592194091a947-92e93e93094d91792693094d936928

रबराची वाढ उष्ण व दमट हवामानात चांगली होते. या पिकास 21 ते 35 अंश सेल्सिअस तापमान मानवते.

/agriculture/crop-production/935928936947924940/92a921940915-91c92e93f928940935930-91594b923924940-91d93e921947-93293e93593e935940924

वनशेतीसाठी मुख्यतः कोरडवाहू अथवा पडीक जमिनीची निवड करावी. यामध्ये माळरान व टेकड्या, शेतरस्त्याचा काठ, मध्यम व उथळ खोलीची जमीन, नाल्याच्या किनाऱ्यांवर वनवृक्षांची लागवड केली जाते. 

/agriculture/crop-production/935928936947924940/92c93e90292c942-91a94d92f93e-93293e917935921940-92f94b91794d92f-91c93e92494090291a940-93890291594d93793f92a94d924-92e93e93993f924940

बांबू च्या लागवडी योग्य जातींची संक्षिप्त माहिती

/agriculture/crop-production/935928936947924940/92c93e90292c942-93293e917935921-90692393f-92494b92192394093593f93792f940-92e93e93993f924940-92694d92f93e935940

बांबू लागवड करायच्या ठिकाणी उन्हाळ्यात 3 x 3 मीटर अंतरावर आखणी करून कंदांपासून लागवड करण्यासाठी 60 x 60 x 60 सें.मी आकाराचे खड्डे खोदून ठेवावेत.

/agriculture/crop-production/935928936947924940/92e94b939-90692393f-92a93094d92f93e935930923

जमिनीतील सेंद्रिय घटकांच्या रक्षणासाठी मोहाचे झाड महत्वाची कामगिरी बजावते. ओसाड आणि पडीक जमिनीतही मोह वाढतो.

/agriculture/crop-production/935928936947924940/92e94b939

मोह हा मधुक गोत्रातील पानगळीचा मोठा वृक्ष आहे.  भारतातील उष्ण प्रदेशातल्या पानगळीच्या जंगलात मोहाची झाडे मोठ्या प्रमाणात आहेत.

/agriculture/crop-production/935928936947924940/93893e917-93094b92a93e90291a940-93293e917935921-915936940-91593093e935940

साग लागवडीसाठी थोडीफार चढ-उताराची, पाण्याचा योग्य निचरा होणारी जमीन लागते. खडकाळ किंवा मुरमाड जमिनीत साग चांगल्या प्रकारे वाढतो.

/agriculture/crop-production/935928936947924940/93592893694792494093893e920940-939935947-93893091593e93091a947-92a94d93094b92494d93893e939928

योग्य व्यवस्थापन आणि तंत्रज्ञान आधारित वनशेती केल्यास ती फायदेशीर ठरते. वनशेती हा फलोत्पादन, मत्स्यशेती यांसारखा किफायतशीर उद्योग ठरू शकतो.

/agriculture/crop-production/935928936947924940/92c93e90292c942-92a94d93091c93e924940

बांबूच्या विविध  प्रजातीची माहिती 

/agriculture/crop-production/935928936947924940/92893f92f94b91c928-924941924940-93094b92a93593e91f93f91594791a947

तुती रोपवाटिकेसाठी पाण्याचा योग्य निचरा होणारी जमीन आवश्‍यक असते. क्षारयुक्त, दगड-गोटेयुक्त जमीन नसावी. 

/agriculture/crop-production/935928936947924940/93592893594391594d93793e90291a94d92f93e-93593e922940915921947-92694d92f93e-93291594d937

सध्याच्या काळात वनशेतीमध्ये विविध वृक्षांचे बियाणे गोळा करणे, वृक्षाची छाटणी आणि वणव्यांपासून संरक्षण करणे महत्त्वाचे आहे. वृक्षांची छाटणी केल्यास नवीन फांद्या येण्यास मदत होऊन झाडाची प्रतसुद्धा सुधारते. 


/agriculture/crop-production/935928936947924940/जंगलांच्या-संवर्धनातून-वाढवा-वनोपजांचे-उत्पादन

जंगले ही मृद्‌संधारण, हवामान, पाणी उपलब्धता, दुष्काळ आणि पूर नियंत्रणाच्यादृष्टीने महत्त्वाची आहेत. याचबरोबरीने जंगलांतून मिळणारे लाकूड आणि वन उत्पादनापासून मोठी आर्थिक उलाढाल होते.

/agriculture/crop-production/935928936947924940/93894092e93e93094192c93e-93594391594d93793e91a940-92e93e93993f924940-92694d92f93e935940

सीमारुबा वृक्षाची माहिती येथे देण्यात आलेली आहे. 

/agriculture/crop-production/935928936947924940/935928-93694792494091a94d92f93e-92a92694d927924940

महाराष्ट्रातील अवर्षणप्रवण विभागातील कमी व अनिश्‍चित पाऊसमानात हलक्‍या, उथळ, पाणथळ जमिनीत नेहमीचे पीक बऱ्याच वेळा फायदेशीर ठरत नाही.

/agriculture/crop-production/935928936947924940/924941924940-93293e91793592194092c93e92c924-92e93e93993f924940-92694d92f93e935940

तुती हे बहुवर्षीय पीक आहे. हलकी, मध्यम व भारी अशा कोणत्याही प्रकाराच्या जमिनीमध्ये तुतीची लागवड करता येते. 

/agriculture/crop-production/935928936947924940/93592894091593092393e93893e920940-92c94793992193e-90692393f-93993f93092193e

बेहडा आणि हिरडा हे पर्णझडी वृक्ष भारतात बहुतांश ठिकाणी आढळतो. या वृक्षांचे औषधी उपयोग तर आहेतच, शिवाय त्याच्या लाकडाचेही उपयोग होतात.

/agriculture/crop-production/935928936947924940/93694792493e91a94d92f93e-92c93e90292793e91a94d92f93e915921947928947-91594b923924940-91d93e921947-93293e93593e935940924

कुंपणासाठी झाडांची समतल पद्धतीने लागवड करताना कमी उताराच्या किंवा सपाट शेतात खड्डे किंवा सऱ्या काढून लागवड करतात. 

/agriculture/crop-production/935928936947924940/92c93994192a92f94b917940-92c915941933-90692393f-939933926942

बकुळीची गर्द हिरवी पाने, झाडांचा विशिष्ट आकार, सुवासिक फुले, छान फळे सर्वांना मोहून टाकतात. हळदूच्या लाकडाचा वापर रेल्वे स्लीपर्स, रेल्वेतील सामान ठेवण्याच्या जागेची बांधणी, जहाजबांधणी या उद्योगात करतात. 

/agriculture/crop-production/935928936947924940/93092c930-93293e917935921-915936940-91593093e935940

रबर लागवड कशी करावी याबाबतची माहिती येथे देण्यात आलेली आहे.

/agriculture/crop-production/935928936947924940/93592893694792494093893e920940-93893e917-92b93e92f926947936940930

वनशेतीसाठी साग फायदेशीर असल्याबाबतची माहिती येथे दिलेली आहे.

/agriculture/crop-production/935928936947924940/91c90291793293e90291a94d92f93e-93890293593094d92792893e924942928-93593e92293593e-93592894b92a91c93e90291a947-90992494d92a93e926928

जंगले ही मृद्‌संधारण, हवामान, पाणी उपलब्धता, दुष्काळ आणि पूर नियंत्रणाच्यादृष्टीने महत्त्वाची आहेत. 

/agriculture/crop-production/935928936947924940/93592893694792494091a947-93594d92f93e93593893e92f940915930923-93994b923947-90693593694d200d92f915

वनशेतीत लागवड केलेल्या वनवृक्षांचे पर्यावरणीय महत्त्व लक्षात घेता शेतकऱ्यास याचा मोबदला मिळावा म्हणून धोरणनिर्मिती व संस्थात्मक संरचना निर्माण होणे आवश्‍यक आहे. 

/agriculture/crop-production/935928936947924940/92a92693e93094d92593e91a940-93094191a940-93593e92293593f92393e930940-91a93f90291a

शाकाहारी व मांसाहारी अन्नपदार्थांची रुची वाढविण्यासाठी चिंचेचा प्रामुख्याने वापर केला जातो. पक्व चिंच ही आंबट-गोडसर चवीची, अल्प, उष्णधर्मी, वातपित्तशामक, भूक वाढविणारी, अत्यंत रुची देणारी आहे. 

/agriculture/crop-production/935928936947924940/92e94b93993e91a940-93293e917935921

नैसर्गिक रित्या मोहाची झाडे जंगलात उगवत असत. कोणत्याही प्रकारच्या मातीत मोह उगवतो. वाळूमिश्रित पोयटा मातीत मात्र तो अधिक जोमदारपणे वाढतो.

/agriculture/crop-production/935928936947924940/93594d92f93593894d92593e92a928-915902926-92a93f91593e90291a947

सध्याच्या स्थितीत खरीप हंगामातील सर्व कंदपिके वाढीच्या अवस्थेत आहेत.कंद पिकांच्या वाढीच्या काळात योग्य व्यवस्थापन आवश्‍यक आहे. 

/agriculture/crop-production/935928936947924940/93592893694792494091a947-92893f92f94b91c928-915938947-91593093e935947

वनशेतीसाठी मुख्यतः कोरडवाहू अथवा पडीक जमिनीची निवड करावी.

/agriculture/crop-production/935928936947924940/92c93093894092e-91391f-92a93f91593e91a940-93293e917935921-915936940-91593093e935940

बरसीमचा चारा पालेदार असून, सकस व रुचकर असतो.

/agriculture/crop-production/935928936947924940/93693f93892e-91d93e92193e92c93e92c924-92e93e93993f924940-92694d92f93e935940

फर्निचर बनविण्यासाठी केला जातो

/agriculture/crop-production/935928936947924940/93293e917935921-91794b93294d921928-92c93e90292c94291a940

गोल्डन बांबूचा उपयोग घरामध्ये किंवा बागेमध्ये शोभेसाठी म्हणून मोठ्या प्रमाणात होतो, तसेच शेतामध्ये किंवा इमारतीभोवती कुंपण करण्यासाठीदेखील वापर करता येतो. 

/agriculture/crop-production/935928936947924940/92c93e90292c942-93293e917935921-915936940-91593093e935940

बांबूस पाणथळ जमीन चालत नाही, त्यामुळे पावसाळ्यात खड्ड्यात पाणी साठणार नाही याची काळजी घ्यावी.

/agriculture/crop-production/935928936947924940

या विभागात वन शेती विषयी माहिती दिली आहे.

/agriculture/crop-production/91c942928-92e93993f92894d92f93e924-91593093e93592f93e91a940-936947924940-91593e92e947

जून महिन्यात करावयाची शेती कामे

कडधान्यांमध्ये हरभरा, तूर, मुग, उडीद, वाटाणा, मसूर, कुळीथ, मटकी, चवळी, सोयाबीन, इत्यादी पिकांचा समावेश होतो. मानवी आहारात कडधान्ये महत्वाची भूमिका बजावतात.

भाजीपाला हे कमी कालावधीमध्ये येणारे पीक आहे. योग्य नियोजन आणि काळजी घेतल्यास भाजीपाल्यातून कमी वेळात जास्त नफा मिळतो. 

/agriculture/crop-production/92e93e93393093e92893e935930-92b941932935932940-92b93392c93e917

मोसंबी व केशर आंब्यातून घेताहेत लाखोंचे उत्पादन

/agriculture/crop-production/938941917902927940-93592893894d92a924940-92a93f915947

सुगंधी तेलांना राष्ट्रीय व अंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत मोठी मागणी असून देशान्तर्गत गरज पूर्ण करण्यासाठी अजूनही आपल्या देशास या तेलांची आयात करावी लागते. 
या विभागात दवणा, गवती चहा (लेमन ग्रास), जीरेणीअम, पुदिना, पचौली , वाळा, इ. विषयी माहिती दिली आहे. 

यामध्ये सर्व प्रकारच्या पिक उत्पादन वाढीशी संबंधित माहिती देण्यात आलेली आहे. 

/agriculture/crop-production/91594b93094b92893e91a94d92f93e-92a93e93094d93694d93592d94292e940935930-90692a92494d91593e932940928-92a93093f93894d92593f924940924-93694792492e93e932-93593e939924942915-93893e920935923942915-90692393f-93593f92a92392893e91a947-92893f92f94b91c928

कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर आपत्कालीन परिस्थितीत शेतमाल वाहतूक, साठवणूक आणि विपणनाचे नियोजन 

/agriculture/crop-production/930902917-92e93f933935942928-92694792393e930940-92a93f915947

या विभागात रंग मिळवून देणाऱ्या वनस्पती विषयी माहिती दिली आहे जसे केसरी (सिंदुरी ), इ. 

ज्या बियांपासुन तेल मिळ्वता येते त्यांना तेल बिया म्हणतात  किंवा  स्निग्ध पदार्थ, प्रथिने व क्षार यांचे भांडार म्हणजे तेलबिया. या बिया पौष्टिकतेच्या बाबतीत उच्च स्तरावर आहेत. आरोग्य व सौंदर्यवर्धन असा दुहेरी फायदा तेलबिया मिळवून देतात.   

कापूस, ऊस, तंबाखू, हळद ही प्रमुख नगदी पिके महाराष्ट्रात घेतली जातात. याच पिकांच्या उत्पादनावर महाराष्ट्रातील कृषी-अर्थव्यवस्था व कृषीपूरक उद्योग आधारीत आहेत.

तृण कुलातील वनस्पतींच्या पोषणक्षम बियांना तृणधान्य ही संज्ञा आहे. गहू, भात, मका, ज्वारी, बाजरी, नाचणी, वरी, यांचा तृणधान्यांत समावेश होतो. 

आंबा, केळी, द्राक्षे, संत्र, कलिंगड, नारळ, पपई, डाळींब, नासपती, सीताफळ हि फळ पिके आहेत. सर्व माणसांसाठी जीवनसत्त्वे व खनिज पदार्थांमुळे फळे उपयुक्त आहेत. फळांचे आहारातील महत्त्व लोकांना कळू लागल्यामुळे त्यांची मागणी वाढते आहे.

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923

या विभागात विविध पिकांवर पडणारे रोग व त्यावरील नियंत्रण तसेच उपाययोजना कशी करावी या संबधी माहिती दिली आहे 

/agriculture/crop-production/92e93893e93293e-92a93f915947

खाद्यपदार्थ तिखट, सुवासिक व स्वादिष्ट बनविण्यासाठी जे विविध वनस्पतींचे भाग वापरण्यात येतात, त्यांना ‘मसाले’ असे म्हणतात. आले, हळद, लवंग, दालचिनी, जिरे, काळी मिरी, बडीशेप, तमालपत्र, इ. मसाला पिके आहेत 

/agriculture/crop-production/92e947-92e93993f92894d92f93e924-91593093e93592f93e91a940-936947924940-91593e92e947

मे महिन्यात करावयाची शेती कामे

/agriculture/crop-production/914937927940-93592893894d92a924940-92a93f915947

औषधी वनस्पती या रोगनिवारण, वेदनाशमन इ. वैद्यकीय उद्देशांकरिता वापरण्यात येतात. प्राचीन काळापासून मानव वनस्पतींचा वापर आरोग्य संरक्षण व संवर्धनासाठी करीत आला आहे. या विभागात विविध औषधी वनस्पती पिकाविषयी माहिती दिली आहे.   

/agriculture/crop-production/92b941932947

फुलशेती हा सुद्घा बागायती शेतीचा एक प्रकार आहे. यातही कार्नेशन, जरबेरा, ट्युलिप इ. फुले हरितगृहामध्ये घेतली जातात; तर गुलाब, निशिगंध, ग्लॅडिओलस यांसारख्या फुलांचे उत्पादन शेतात पारंपरिक पद्धतीने घेतले जाते.

या विभागात पिक उत्पादनाच्या तंत्रज्ञाना बद्दल माहिती उपलब्ध आहे. यात पिकांचे उत्पादन कशा पद्धतीने वाढवता येईल, कुठल्या पद्धतीने पिके घ्यावीत, पिकांच्या योग्य वाढीचे तंत्रज्ञान कोणते, योग्य जमीन, हवामान याबद्दल माहिती देण्यात आली आहे.

/agriculture/प्रोसो-बाजरी-इतिहास-लागवड-पौष्टिक-मूल्य-आणि-उपयोग

 प्रोसो बाजरी (पॅनिकम मिलिअसियम) हे दुष्काळ सहन करणारे धान्य पीक आहे जे त्याच्या कमी वाढीच्या हंगामासाठी आणि पौष्टिक फायद्यांसाठी ओळखले जाते, ज्यामुळे ते शाश्वत शेती आणि अन्न सुरक्षेसाठी मौल्यवान बनते, विशेषतः शुष्क प्रदेशांमध्ये. त्याचे अन्न, पशुखाद्य आणि माती सुधारणा यासह विविध उपयोग आहेत. 

/agriculture/दुष्काळी-परिस्थितीसाठी-पीक-व्यवस्थापन-धोरणे

 दुष्काळी परिस्थितीत पिकांचे व्यवस्थापन करण्यासाठी काळजीपूर्वक नियोजन, संसाधनांचा कार्यक्षम वापर आणि हंगामातील अनुकूल समायोजन यांचा समावेश असलेला एकात्मिक दृष्टिकोन आवश्यक आहे. या धोरणांची अंमलबजावणी करून, शेतकरी दुष्काळाचे नकारात्मक परिणाम लक्षणीयरीत्या कमी करू शकतात, उत्पादनाचे संरक्षण करू शकतात आणि त्यांच्या शेतीच्या कामकाजाची दीर्घकालीन शाश्वतता आणि लवचिकता वाढवू शकतात. 

शेती व हवामान यांच्या परस्पर संबंधांचे शास्त्र म्हणजेच शेती हवामान शास्त्र.  वातावरणातील बदल हे केव्हाही नियमित, मोजके किंवा सहज वर्तविता येणारे नसतात. 

/agriculture/92c93e91c93e93092a947920-92e93e93094d91594791f93f902917-93594d200d92f93593894d200d92593e-935-92490292494d93091c94d91e93e928

/agriculture/सोयाबीन-लागवडीसाठी-सर्वसमावेशक-मार्गदर्शक

हे मार्गदर्शक सोयाबीन लागवडीचे संपूर्ण विहंगावलोकन प्रदान करते, ज्यामध्ये विविध प्रकारची निवड आणि माती तयार करण्यापासून ते कीटक व्यवस्थापन आणि काढणीपर्यंत, इष्टतम उत्पादन आणि गुणवत्तेची खात्री करणे या प्रमुख बाबींचा समावेश आहे.

/agriculture/93993593e92e93e92893e935930-90692793e93093f924-915943937940-93893294d93293e

कृषी विद्या विभाग, महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ आणि किटक शास्त्र विभाग , डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला यांच्याकडून आलेला विभागवार हवामानावर आधारित कृषी सल्ला या विभागात देत आहोत 

नुसार
 
तपशील वर्णन
बांबूचे नाव         नुसार
शास्त्रीय नाव:     डेंड्रोक्लॅमस एस्पर (डेंडरोक्येलियामासा एस्पर)
फुलण्याचा कालावधीः     60-80 वर्षे
पर्यावरण आणि उंची राखण्यासाठी:           60-80 फूट
योग्य वातावरणात आणि जाडी राखण्यासाठी:        6-8 इंच
उपयोग: स्प्राउट्स, बांधकाम, हस्तकला, ​​फर्निचर, बायो-सीएनजी, प्लायबोर्ड,
विशेष टीपः        हा बांबू प्रदेशात पावसाच्या लागवडीसाठी योग्य आहे. कमी पर्जन्यमान क्षेत्रात प्रायोगिक तत्वावर लागवड करावी. सह्याद्री आणि सहज लागवडीसाठी योग्य आहे. जागेची उंची आणि जाडी कमी केली जाऊ शकते.
कटंगा 
तपशील वर्णन
बांबूचे नाव         बांबूची, कटंगा, कश्ता, काटे कलाका, कटोबम
शास्त्रीय नाव:     बांबूसा बाम्बोस (बांबूसा बाम्बोसा)
फुलण्याचा कालावधीः     35-50 वर्षे
पर्यावरण आणि उंची राखण्यासाठी:           60-80 फूट
योग्य वातावरणात आणि जाडी राखण्यासाठी:        5-6 इंच
उपयोग: बांधकाम, कागदी लगदा, फर्निचर, इथेनॉल, बायो-सीएनजी, प्लायबोर्ड, कळ्या, पाने, औषधी, चारा खा.
विशेष टीपः        बांबूची लागवड आणि व्यवस्थापन काटेकोरपणे करणे आवश्यक आहे, अन्यथा बांबू इतका त्रास देत आहे. जर कठोर मार्गदर्शक तत्त्वे पात्र असतील तर शेती व्यवस्थापन हरकत नाही. नदी, प्रवाह आणि प्रवाह किंवा बांबूच्या काठावर अधिक चांगला विकास.
ब्राँडिसी 
तपशील वर्णन
बांबूचे नाव         ब्रान्डिसी, बल्का, व्हाना
शास्त्रीय नाव:     डेंड्रोक्लॅमस ब्रॅन्डिसी (डेन्ड्रोकीयेमॅस ब्रांडीसी)
फुलण्याचा कालावधीः     45-60 वर्षे
पर्यावरण आणि उंची राखण्यासाठी:           60-80 फूट
योग्य वातावरणात आणि जाडी राखण्यासाठी:        6-8 इंच
उपयोग: बांधकाम, विणकाम, हस्तकला, ​​फर्निचर, बायो-सीएनजी, प्लायबोर्ड, खाण्याचे स्प्राउट्स,
विशेष टीपः        हा बांबू प्रदेशात पावसाच्या लागवडीसाठी योग्य आहे. कमी पर्जन्यमान क्षेत्रात प्रायोगिक तत्वावर लागवड करावी. सह्याद्री आणि सहज लागवडीसाठी योग्य आहे. जागेची उंची आणि जाडी कमी केली जाऊ शकते.
न्यूटन्स
तपशील वर्णन
बांबूचे नाव         न्यूटन्स, कुस्ती बांबू
शास्त्रीय नाव:     बांबूसा नटन्स (बांबूसा नटानसा)
फुलण्याचा कालावधीः     35-40 वर्षे
पर्यावरण आणि उंची राखण्यासाठी:           25-40 फूट
योग्य वातावरणात आणि जाडी राखण्यासाठी:        २- 2-3.. इंच
उपयोग: बांधकाम, कागदाचा लगदा, फर्निचर, इथेनॉल, बायो-सीएनजी, प्लायबोर्ड
विशेष टीपः        बांबूच्या शाखांवर कोरडे हवामान नवीन येणार्‍या शूटला सरळ मदत करण्यासाठी फांद्या तोडल्या गेल्या. बांबूची लागवड विविध वातावरणात प्रायोगिक तत्वावर करण्याची गरज आहे.
स्टॉकक्सि

तपशील वर्णन
बांबूचे नाव         स्टॉकॉसी, मानगा, गदा
शास्त्रीय नाव:     डेन्ड्रोक्लॅमस स्टॉक्सि (डेंड्रोकेइल्यामासा स्टोक्स)
फुलण्याचा  कालावधीः    असे सांगितले नाही
पर्यावरण आणि उंची राखण्यासाठी:           25-40 फूट
योग्य वातावरणात आणि जाडी राखण्यासाठी:        २- 2-3.. इंच
उपयोग: बांधकाम, विणकाम, हस्तकला, ​​फर्निचर, अन्न, कळी, चारा, शेती
विशेष टीपः        या बांबू सह्याद्री आणि सुलभ लागवडीसाठी योग्य आहे. जागेची उंची आणि जाडी कमी केली जाऊ शकते.
कठोर

तपशील वर्णन
बांबूचे नाव:                  स्ट्रिक्टस, मॅनवेल
शास्त्रीय नाव:               डेंड्रोक्लॅमस स्टर्क्टस
फुलण्याचा कालावधीः     30-35 वर्षे
पर्यावरण आणि उंची राखण्यासाठी:           25-50 फूट
योग्य वातावरणात आणि जाडी राखण्यासाठी:        २- 2-3.. इंच
उपयोग: बांधकाम, विणकाम, हस्तकला, ​​फर्निचर, बायो-सीएनजी, प्लायबोर्ड, स्प्राउट्स खा, चारा, शेती स्टिक्स
विशेष टीपः        बांबूच्या लागवडीवर वेळोवेळी वेडसर फांद्या म्हणून ज्यांच्या कथ्यानच ते अर्पण केलेच पाहिजे.
स्रोत- वनविभाग महाराष्ट्र शासन