शेती

पिक उत्पादन वाढीचे तंत्रज्ञान

पिकांवरील कीड नियंत्रण 

शेतीतील भक्षक कीटक   

English

Hindi

Marathi

Bengali

Gujarati

Nepali

Kannada

Malayalam

Tamil

Telugu

Urdu

MAT-Trasnlation

MAT-Auto Generation

Vikas AI

Chatbot

Calendar

Assamese

Bodo

Dongri

Kashmiri

Konkani

Maithili

Manipuri

Odia

Punjabi

Sanskrit

Santali

Sindhi

Agriculture

/agriculture/याहा-मोगी-माता-स्थानिक-बियाणे-संवर्धन-समिती

यहा मोगी माता स्थानिक बियाणे संवर्धन समिती, धडगाव, महाराष्ट्र ही वनस्पती जीनोम सेव्हियर कम्युनिटी अवॉर्डी आहे.

/agriculture/936947924940-93890292c902927940924-91593e939940-92e93e93993f92494092a91f-92b93f93294d92e94d938

या विभागात शेती व त्या संबंधी व्यवसाय यासंबंधी माहितीपटांची माहिती दिलेली आहे.

/agriculture/हवामान-बदलाशी-जुळवून-घेणे-महाराष्ट्रातील-कुंभारवाडी-गावात-पीक-विविधता

महाराष्ट्रातील कुंभारवाडी येथील शेतकऱ्यांना, वाढत्या अनियमित हवामान परिस्थितीचा सामना करावा लागत होता, त्यांनी त्यांच्या पिकांमध्ये विविधता आणून यशस्वीरित्या अनुकूलन केले. या धोरणामुळे दुष्काळाच्या वर्षातही जोखीम कमी झाली, घरगुती अन्न सुरक्षा सुनिश्चित झाली आणि उत्पन्न मिळाले, जे योग्य विकास कार्यक्रमांद्वारे समर्थित असताना शेतकऱ्यांच्या लवचिकतेवर प्रकाश टाकते.

/agriculture/91c932-935-92e943926-93890292793e930923

या विभागात जल व मृद संधारणा ची माहिती व पाणलोट क्षेत्र विकास म्हणजे काय? याबद्दल माहिती दिली आहे.

/agriculture/हवामान-अंदाज-आणि-पीक-नियोजनातील-स्थानिक-ज्ञानामागील-विज्ञान

 हा पेपर स्थानिक ज्ञानावर आधारित पारंपारिक हवामान अंदाज पद्धती आणि पीक नियोजनासाठी आधुनिक वैज्ञानिक दृष्टिकोनांचा छेदनबिंदू शोधतो, शाश्वत शेतीसाठी, विशेषतः भारतातील पाण्याच्या कमतरतेच्या प्रदेशांमध्ये, दोन्ही एकत्रित करण्याचे मूल्य अधोरेखित करतो. यशस्वी जलसंपत्ती व्यवस्थापन आणि हवामान बदलाशी जुळवून घेण्यासाठी महत्त्वपूर्ण धोरणे म्हणून समुदाय एकत्रीकरण आणि पाणी बजेटिंगवर या अभ्यासात भर देण्यात आला आहे. 

/agriculture/मोती-बाजरी-लागवड-उपयोग-आणि-पौष्टिक-मूल्य

आफ्रिका आणि भारतात उगवले जाणारे दुष्काळ सहन करणारे धान्य पीक, मोती बाजरी हे एक मुख्य अन्न आणि पशुखाद्य आहे, जे त्याच्या पौष्टिकतेसाठी आणि शुष्क प्रदेशांना अनुकूलतेसाठी मौल्यवान आहे. चालू संशोधन त्याचे लवचिकता आणि पौष्टिक गुणधर्म वाढविण्यावर लक्ष केंद्रित करते.

/agriculture/आंतरराष्ट्रीय-चहा-दिन

 दरवर्षी २१ मे रोजी आंतरराष्ट्रीय चहा दिन साजरा केला जातो. 

या विभागात कृषी बरोबरच पशुपालन, मत्स्यव्यवसाय, शेती पूरक इतर व्यवसाय या विभागातील यशस्वी झालेल्या व्यक्ती, गाव, महिला, संघटना यांची माहिती देण्यात आली आहे.

या विभागात वेगवेगळ्या कृषी संबधीत माहिती पुरवणारया संस्था,  कृषी संस्था, पशु संवर्धन आणि मत्स्यव्यवसाय उद्योग,   कृषी विज्ञान केंद्रे , नवप्रवर्तक शेतकरी,  शेतीविषयीचे  पोर्टल्स,  संबधित मंत्रालये, व्यापारी मंडळ याविषयीची माहिती आणि संपर्क तपशील  दिला आहे.

या विभागात शेती पूरक असलेले इतर व्यवसायांची माहिती देण्यात आली आहे. जसे रेशीम पालन, मधमाशी पालन, परसबाग, मशरूमचे उत्पादन, फळांची व फुलांची प्रकिया उत्पादने इ. माहिती देण्यात आली आहे.

मत्स्य व्यवसाय चिकाटीचा पण सोप्या स्वरूपाचा व्यवसाय आहे. वेगवेगळ्या पद्धतींनी हा व्यवसाय करता येतो. या विभागात या व्यवसायाविषयी तसेच  मासे किती प्रकारचे असतात, शेततळ्यात मासेमारी कशी करावी या बद्दल माहिती देण्यात आली आहे.

वरील विषयाव्यतिरिक्त येणारी शेतीविषयक माहिती या विभागात दिली आहे

शेती गुंतवणूक या विभागामाद्धे शेती अवजारे व उपकरणे, खते व कीटक नाशके, बी बियाणे, सिंचन पद्धती, हरितगृह इ. बद्दलची उपयुक्त माहिती दिलेली आहे.

या विभागात शेती आणि शेतीआधारित उपक्रमावर पतपुरवठा आणि विमा योजनांविषयी माहिती दिली आहे

/agriculture/फॉक्सटेल-बाजरी-इतिहास-वैशिष्ट्ये-लागवड-आणि-उपयोग

फॉक्सटेल बाजरी हे एक वार्षिक गवत आहे, जे चीनमध्ये उगम पावते, अन्न आणि खाद्यासाठी लागवड केले जाते, दुष्काळ सहनशीलता आणि पौष्टिक मूल्यासाठी ओळखले जाते. ते जागतिक स्तरावर वापरले जाते, विशेषतः आशिया आणि आफ्रिकेत, आणि हवामान बदल आणि कीटकांच्या आव्हानांना तोंड देते.

शेतीसाठी महत्वाचे असलेला व्यवसाय म्हणजे पशुपालन,  पशुपालन कसे करावे, पशूंची काळजी कशी घ्यावी, त्याचे आजार व औषधे कोणती याबद्दल या विभागात माहिती देण्यात आली आहे.

या विभागात शेती, फळबागा, पशुपालन, मत्स्यव्यवसाय, ग्रामविकास इत्यादींविषयी धोरणे आणि योजनांविषयी माहिती यामध्ये दिली आहे.

/agriculture/प्रोसो-बाजरी-इतिहास-लागवड-पौष्टिक-मूल्य-आणि-उपयोग

 प्रोसो बाजरी (पॅनिकम मिलिअसियम) हे दुष्काळ सहन करणारे धान्य पीक आहे जे त्याच्या कमी वाढीच्या हंगामासाठी आणि पौष्टिक फायद्यांसाठी ओळखले जाते, ज्यामुळे ते शाश्वत शेती आणि अन्न सुरक्षेसाठी मौल्यवान बनते, विशेषतः शुष्क प्रदेशांमध्ये. त्याचे अन्न, पशुखाद्य आणि माती सुधारणा यासह विविध उपयोग आहेत. 

/agriculture/दुष्काळी-परिस्थितीसाठी-पीक-व्यवस्थापन-धोरणे

 दुष्काळी परिस्थितीत पिकांचे व्यवस्थापन करण्यासाठी काळजीपूर्वक नियोजन, संसाधनांचा कार्यक्षम वापर आणि हंगामातील अनुकूल समायोजन यांचा समावेश असलेला एकात्मिक दृष्टिकोन आवश्यक आहे. या धोरणांची अंमलबजावणी करून, शेतकरी दुष्काळाचे नकारात्मक परिणाम लक्षणीयरीत्या कमी करू शकतात, उत्पादनाचे संरक्षण करू शकतात आणि त्यांच्या शेतीच्या कामकाजाची दीर्घकालीन शाश्वतता आणि लवचिकता वाढवू शकतात. 

शेती व हवामान यांच्या परस्पर संबंधांचे शास्त्र म्हणजेच शेती हवामान शास्त्र.  वातावरणातील बदल हे केव्हाही नियमित, मोजके किंवा सहज वर्तविता येणारे नसतात. 

/agriculture/92c93e91c93e93092a947920-92e93e93094d91594791f93f902917-93594d200d92f93593894d200d92593e-935-92490292494d93091c94d91e93e928

/agriculture/crop-production/91593094b92893e91a947-92a93e93094d93694d93592d94192e940935930-90692a92494d91593e932940928-92a93093f93894d92593f924940924-93694792494091a947-92893f92f94b91c928

करोनाचे पार्श्वभुमीवर आपत्कालीन परिस्थितीत शेतीचे नियोजन

/agriculture/crop-production/93093e92892d93e91c940

या विभागात रानभाज्यांची ओळख करून दिली आहे.

/agriculture/crop-production/91c942928-92e93993f92894d92f93e924-91593093e93592f93e91a940-936947924940-91593e92e947

जून महिन्यात करावयाची शेती कामे

कडधान्यांमध्ये हरभरा, तूर, मुग, उडीद, वाटाणा, मसूर, कुळीथ, मटकी, चवळी, सोयाबीन, इत्यादी पिकांचा समावेश होतो. मानवी आहारात कडधान्ये महत्वाची भूमिका बजावतात.

भाजीपाला हे कमी कालावधीमध्ये येणारे पीक आहे. योग्य नियोजन आणि काळजी घेतल्यास भाजीपाल्यातून कमी वेळात जास्त नफा मिळतो. 

/agriculture/crop-production/92e93e93393093e92893e935930-92b941932935932940-92b93392c93e917

मोसंबी व केशर आंब्यातून घेताहेत लाखोंचे उत्पादन

/agriculture/crop-production/938941917902927940-93592893894d92a924940-92a93f915947

सुगंधी तेलांना राष्ट्रीय व अंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत मोठी मागणी असून देशान्तर्गत गरज पूर्ण करण्यासाठी अजूनही आपल्या देशास या तेलांची आयात करावी लागते. 
या विभागात दवणा, गवती चहा (लेमन ग्रास), जीरेणीअम, पुदिना, पचौली , वाळा, इ. विषयी माहिती दिली आहे. 

यामध्ये सर्व प्रकारच्या पिक उत्पादन वाढीशी संबंधित माहिती देण्यात आलेली आहे. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/92893f92f90292494d930923-90991d940-92e93e93694091a947

ढगाळ वातावरणामुळे रेशीम कीटकांवर उझी माशी या उपद्रवी किडीचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणात होतो. साधारणपणे जून ते जानेवारी या महिन्यांत उझी माशीचा मोठ्या प्रमाणात प्रादुर्भाव दिसून येतो.

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/91592a93e936940935930940932-93094b91793e91a940-93291594d937923947-91393391693e

कपाशी पिकावर अणुजीवी करपा, दहिया, पानावरील विविध बुरशीमुळे येणारे ठिपके, मूळकूज/ खोडकूज, आकस्मिक मर या रोगांचा प्रादुर्भाव प्रामुख्याने दिसून येतो.

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/93094b92a93593e91f93f91594792a93e938942928-91894d92f93e-91593e90292693e-92a93f91593e924940932-93094b917-915940921-92893f92f90292494d93092393e91a940-91593e93391c940

कांद्यावर येणाऱ्या रोगांचे व किडींच्या नियंत्रणासाठी बीज प्रक्रियेपासून काळजी घेतल्यास पीक उत्पादनात वाढ होण्यास चांगली मदत होईल.

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/91593e91592193593094d91794092f-92a93f91593e90291a947-915940921-93594d92f93593894d92593e92a928

काकडवर्गीय पिकांवर मावा, तुडतुडे आणि पांढरी माशी या रस शोषणाऱ्या  किड़ी तसेच  फळमाशी, पाने खाणारे लाल भुगेरे, ठिंपक्याचे भुगेरे, ब्रिस्टल बीटल  आणि लाल कोळी या प्रमुख किंडींचा प्रादुर्भाव होताना दिसून येतो. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/92e94b93890292c940-92b93392c93e91794792e927940932-92b93392e93e93694091a947-92893f92f90292494d930923

मोसंबी फळबागेमधील फळमाशीचे नियंत्रण याची माहिती 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/91593092a93e

करपा : वनस्पतींची कोवळी पाने, फुले व नवीन वाढणारे अंकुर यांवर वाढणार्‍या कवक,सूक्ष्मजंतू व व्हायरस यांमुळे होणार्‍या रोगांनी ते भाग सुकतात.

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/कांदापिकावरील-रोगांचे-नियंत्रण

यंदा राज्यात पावसाचे प्रमाण कमी झाल्यामुळे कांदापिकाची लागवडही कमी क्षेत्रावर झाली. त्यामुळे शेतक-यांनी उत्पादित कांद्याला मोठ्या प्रमाणावर घेतले जाते.

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/फवारणी-तंत्रज्ञान-आणि-कीटकनाशके

पेरणीपासून ते उगवणीपर्यंत पिकांवर विविध प्रकारच्या कोड व रोगांचे आक्रमण होत असते. या किडीचे वेळेवर नियंत्रण न केल्यास उत्पादनामध्ये ३o ते ७o टक्क्यांपर्यंत घट येऊ शकते. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/90692a92494d91593e932940928-92a940915-93893294d93293e

केळी - 
सिगाटोका करपा - 
- या रोगाच्या नियंत्रणासाठी रोगग्रस्त पाने काढून नष्ट करावीत. 


/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/93094793694092e-90593394d92f93e90291a947-91593093e-92e93894d91593e93094d92194092892a93e938942928-93890293091594d937923

रेशीम अळ्यांना होणाऱ्या रोगांपैकी एक म्हणजे मस्कार्डीन. पावसाळी, तसेच हिवाळी हंगामात हा रोग आढळून येतो.

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/93894b92f93e92c940928-92a93f91593e935930940932-91694b92192e93e93694091a947-91593093e-92893f92f90292494d930923

सोयाबीन पिकावर खोडमाशीचा प्रादुर्भाव वाढण्याची शक्‍यता नाकारता येत नाही. सोयाबीन पिकाचे वेळीच सर्वेक्षण करून, या किडींचे त्वरीत नियंत्रण करणे गरजेचे आहे. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/91c93e923942928-91894790a92f93e-93593f93593f927-92a93f91593e902935930940932-92e93992494d92494d93593e91a947-93094b917

"टॉस्पो'व्यतिरिक्त भाजीपाला पिकांवरील काही महत्त्वाचे विषाणूजन्य रोग याबाबतची माहिती येथे दिलेली आहे. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/91594092192893e93691593e90291a94d92f93e-93593e92a93093e93593f93792f940-91c93e917943924940-939935940

हवामानबदलाच्या समस्येमुळे किडी-रोगांच्या समस्या वाढल्या आहेत, साहजिकच कीडनाशकांचा वापर व त्यावरील खर्च वाढला आहे. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/93894b92f93e92c940928935930940932-92a93f93593393e-92e94b91d901915-93094b91793e91a947-93594d92f93593894d92593e92a928

नगदी पीक असून विदर्भ व मराठवाड्यातील ग्रामीण भागातील अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने या पिकावर अवलंबून आहे.

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/93993092d94d92f93e935930940932-91893e91f947-905933940-935-93594d92f93593894d92593e92a928


हरभऱ्यावरील घाटे अळी व व्यवस्थापन याची माहिती 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/92d941930915947-93894b90292194d92f93e93293e-91393391693e-90592893e93593694d200d92f915-92b93593e93092394d92f93e-91f93e93393e

पश्‍चिम विदर्भातील खरीप पिकांवर भुरके सोंडे या किडीचा प्रादुर्भाव दिसत आहे. सर्वसाधारणपणे हा प्रादुर्भाव पीक फुलावर येईपर्यंत दिसतो. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/90993893e935930-91694b92191593f92194091a93e-92a94d93093e92694193094d92d93e935-91d93e93293e-906939947-92893f92f90292494d93092393e93893e920940-91593e92f-90992a93e92f-91593093e935947

तापमानवाढ आणि आर्द्रतेत घट झाल्यास उसावरील खोडकिडीचा प्रादुर्भाव वाढत जातो. जे शेतकरी हलक्‍या जमिनीत उसाची लागण करतात. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/93994192e92394091a947-90f91593e92494d92e93f915-93594d92f93593894d92593e92a928

सततच्या बदलत्या हवामानामुळे, उन्हाळ्यात पडणारा अवकाळी पाऊस यामुळे हुमणी या किडीचा प्रादुर्भाव मागील दोन वर्ष पासून वाढत आहे. परिणामी प्रामुख्याने पीक उत्पादनामध्ये मोठ्या प्रमाणात घट आढळून येते.

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/91a93293e-93893e92e94293993f91592a923947-91593094292f93e-93994192e92394091a93e-92893e92f92893e91f

खरीप हंगामामध्ये हुमणी या किडीमुळे भुईमूग, ज्वारी, बाजरी, मका व ऊस यासारख्या पिकांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान होते. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/92893f92f90292494d930923-90690292c94d92f93e91a94d92f93e-92e94b93994b93093e935930940932-92494192192494192194d92f93e90291a947

तुडतुड्याची पिल्ले आणि प्रौढ मोहोराच्या वेळी कळ्या आणि फुलांमधून रस शोषण करतात, त्यामुळे कळ्या, फुले चिमटतात, गळून पडतात. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/936947924940924940932-92a93094b92a91c940935940-91594091f915

मित्र्कीतक यांची माहिती 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/राष्ट्रीय-कीटक-निरीक्षण-प्रणाली

 राष्ट्रीय कीटक निरीक्षण प्रणालीबद्दल माहिती प्रदान करते 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/93593f92693094d92d93e924940932-92a93f91593e902935930940932-91593f92194090291a940-91794193094191593f93294d932940

हि किडींची गुरुकिल्ली पिक संरक्षण व सर्वेक्षण केंद्र, किटक शास्त्र विभाग, डा. पं. दे. कृ. वि., अकोला यांनी तयार केली  आहे. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/92d93e92493e935930-938941930933940924940932-905933940-93293794d915930940-90593394091a94d92f93e-92a94d93093e92694193094d92d93e93593e91a940-93691594d200d92f92493e

 किडीचा पतंग लहान, नाजूक व दुधाळ पांढऱ्या रंगाचा असून, त्याच्या पंखाची लांबी 8-11 मि.मी. एवढी असते. पंखावर फिकट काळ्या रंगाचे लहान ठिपके असतात.

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/936947924940924940932-92d91594d937915-91594091f915

शेतीतील भक्षक कीटक
यांची माहिती 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/93093893e92f92893e90291a93e-93593e92a930-91592e940-91593093e-93893e92a93393e-92a93f91593e90291a940-92e926924-91894d92f93e

मुख्य पिकाचे किडींपासून नुकसान कमी करण्याच्या दृष्टीने किडींना जास्त बळी पडणारे दुसरे पीक मुख्य पिकासोबत लावले जाते, त्यामुळे त्या पिकाकडे कीड आकर्षित होते . 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/91593293f902917921-91693092c94291c-91593e91592194092e927940932-915940921-93094b91793e90291a947-92893f92f90292494d930923

या पिकांवर भुरी, केवडा व मर हे रोग आणि नागअळी, फुलकिडे व फळमाशी या किडींचे वेळीच नियंत्रण आवश्‍यक आहे. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/91c94d93593e930940-92a93f91593e935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923

ज्वारी पिकावरील कीड नियंत्रण याची माहिती येथे देण्यात आली आहे. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/92193e93393f90292c93e935930940932-92494793291591f-92193e917-92e930-93094b91793e91a93e-92a94d93093e92694193094d92d93e935-91393391693e-90992a93e92f92f94b91c92893e-91593093e

सध्याच्या काळात डाळिंबावर तेलकट डाग, मर ,फळ पोखरणारी अळी, रस शोषणाऱ्या पतंगाचादेखील प्रादुर्भाव दिसून आला आहे. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/92694d93093e91594d93792c93e917947924940932-915940921-93094b917-92893f92f90292494d93092393e93893e920940-91c94893593f915-91891f915-920930924940932-90992a92f94191594d924

द्राक्षबागेमध्ये करपा, भुरी, केवडा, तांबेरा या रोगांसोबतच मिली बग व खोडकिडा या किडीचा प्रादुर्भाव वाढत असतो. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/924941930940935930940932-93694790291793e-92a94b91693092393e94d92f93e-91593f921940-935-92494d92f93e90291a947-93594d92f93593894d92593e92a928

तुरीवरील शेंगा पोखरणाऱ्या किडी व त्यांचे व्यवस्थापन याबद्दलची माहिती 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/91c92893e93593093e924940932-92b93e936940-93094b917

हा आजार अतितीव्र स्वरूपाचा असून, जनावरांना रोगाची लक्षण दिसतात न दिसतात तोपर्यंत तडकाफडकी ती मरून पडतात.  म्हणूनच याला फाशी म्हणतात. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/92e94191793e-93094793694092e-90593394d92f93e90291a947-93994b92393e930-92c94193093694091c92894d92f-93094b91793e90292a93e938942928-93890293091594d937923

अति थंडी, तसेच धुके पडल्यास मुगा रेशीम अळ्यांना बुरशीजन्य रोगांचा प्रादुर्भाव होतो. त्यातून मोठ्या संख्येने अळ्यांची मरतूक होते. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/91592a93e93693f935930940932-936947902926930940-91794193293e92c940-92c94b90292190593394091a947-93594d92f93593894d92593e92a928

महाराष्ट्राध्ये साधारणतः ४० लाख हेक्टर क्षेत्रावर कापूस पिकाची लागवड करण्यात येते.

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/915940921-92893f92f90292494d93092393e924940932-92a94d93092f94b917936940932-93694792491594d92f93e90291a947-90592894192d935

पुणे जिल्ह्यात कांतिलाल रणदिवे यांनी सेंद्रिय शेतीत आपली ओळख तयार केली आहे. आपल्या सुमारे साडेनऊ एकरांत ते शंभर टक्के सेंद्रिय शेती करतात.


/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/मिरचीवरील-रोगनियंत्रण

मिरची पिकामध्ये मुख्यत्वे मर, डायबॅक, सरकोस्पोरा पानावरील विषाणुजन्य रोगांचा प्रादुर्भाव होतो. त्यावर योग्य उपाययोजना केल्यास प्रभावी नियंत्रण होऊ शकते. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/90690292c93e-92e94b93994d93093e935930940932-915940921-935-93094b917-92893f92f90292494d93092393e91a947-93594793393e92a92494d930915

हे आपल्या देशाचे राष्ट्रीय फळ असून जगातील जवळपास १११ देशांमध्ये आंबा हे पीक घेतले जाते. जगाच्या एकूण आंबा उत्पादनापैकी ४३ टक्के आंबा उत्पादन एकट्या भारत देशात होते. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/93890292494d93093e-92a93f91593e935930940932-930938-93694b937915-92a924902917-935-93594d92f93593894d92593e92a928

संत्रा पिकावरील रस शोषक पतंग व व्यवस्थापन यांची माहिती 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/91f94d93093e92f91594b91794d93093e92e93e-92e93f92494d930-91594091f915-91c94093592891594d93092e

ट्रायकोग्रामा मित्र कीटक जीवनक्रम 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/92a948938947-93593e92f93e-928-91893e93293592493e-91893094091a-92c92893593e-91594091f91592893e936915947

नैसर्गिक किटक नाशके

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/92b93392e93e936940-92893f92f90292494d93092393e93893e920940-90992a92f94191594d924-920930924940932-91c92894191594092f-93894192793e93093f924-92893092e93e93694d92f93e

जगभरातील ३०० लागवडीखालील व जंगली फळे, भाज्यांवर मेडिटेरेनन फ्रूट फ्लाय ही माशी प्रादुर्भाव करते. ही जगभरातील फळबागांतील सर्वांत मुख्य कीड झाली आहे. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/93092c94d92c940-91c94d93593e930940-92a93f91593e935930940932-91692191692194d92f93e-91a93e93091594b932-93094991f

रब्बी ज्वारी पिकावरील  खडखड्या (चारकोल रॉट याबद्दल माहिती 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/90f91593e92494d92e93f915-915940921-92893f92f90292494d93092393e924940932-92e93e91d947-92a94d93092f94b917

निसर्गाला समजून घेऊन वेळोवेळी शेत निरीक्षण करीत राहणे व त्यानुसार कीड नियंत्रणाचे विविध उपाय योजले तर अनावश्‍यक फवारण्या व त्यावरील खर्चात बचत होते. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/93293f90292c94293593094d91794092f-92b93393e902935930-92693f93892494b92f-91593f92194090291a93e-92a94d93093e92694193094d92d93e935

सध्याच्या हवामानात लिंबूवर्गीय पिकांवर पाने खाणारी अळी, काळी माशी, सिट्रस सायला आणि मावा या किडींचा प्रादुर्भाव दिसून येतो आहे.

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/90591c94893593f915-92493e923-93594d92f93593894d92593e92a92893e924-91c92e940928-93894192793e930923947-90693593694d200d92f915

जमीन हे पीकवाढीचे माध्यम आहे. आपल्या सर्वांची उपजीविका ज्या जमिनीवर अवलंबून असते, त्या जमिनीची स्थिती सुधारणे आता फार आवश्‍यक झाले आहे. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/93894d91f94d93094992c947930940-92a93f91593e91a947-915940921-935-93094b917-93594d92f93593894d92593e92a928

स्ट्रॉबेरी पिकाचे कीड व रोग व्यवस्थापन यांची माहिती 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/नारळावरील-रोग-आणि-किडींचे-नियंत्रण

नारळ बागेत किडींबरोबरच रोगांचाही प्रादुर्भाव होत असतो त्यासंबंधीची कारणे, लक्षणे आणि उपाययोजना याबाबत सविस्त माहिती येथे देण्यात येत आहे.

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/92b93294b92494d92a93e926928-92a93f91593e902935930940932-91593f921940-935-93094b91793e90291a94d92f93e-92893f92f90292494d93092393e91593093f92493e-93294792c932-91594d93294792e91a947-92e93992494d935

महाराष्ट्र्र राज्य हे फलोत्पादनामध्ये अग्रेसर असून राज्यात मोठ्या प्रमाणात फळे व भाजीपाला पिकांची व्यवसायिक दृष्टीकोनातून लागवड करून निर्यातक्षम दर्जाच्या मालाचे उत्पादन करण्याकडे शेतक-यांचा कल वाढत आहे.

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/93894b92f93e92c940928935930-92693f93892494b92f-92893f93394d92f93e-92d94190291794794d92f93e90291a93e-92a94d93093e92694193094d92d93e935

कोल्हापूर जिल्ह्यात सोयाबीनवर पहिल्यांदाच निळे भुंगेरे (सेनिओराने) या किडीचा प्रादुर्भाव दिसला आहे. या किडीच्या प्रादुर्भावामुळे पानांची वाढ होत नाही. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/92c93e91c93094092a93e938942928-92c92893593e-91594091f91592893e936915947

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/पिक-संरक्षण-रसायने-:-उपयुक्तता-व-मर्यादा

रातनकाळी मानवाने शेती करणे सुरू केल्यापासून मनुष्य आणि किंडी

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/91594793592193e-93094b917

वनस्पतींची पाने, शिरा व शिरांमधील भाग पिवळा, हिरवट पिवळा अगर केवड्यासारखा पिवळा आढळल्यास त्यांवर केवडा रोग पडला असे म्हणतात. 

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/91793594d93993e935930940932-93094b917-935-92494d92f93e91a947-201392893f92f90292494d930923

गव्हावर प्रामुख्याने तांबेरा (गेरवा) काजळी किंवा कानी करपा, मर, मुळकुज, खोडकुज आणि कर्नाल बंट या रोगाचा प्रादुर्भाव होत असतो.

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/91593e923940-93094b917

काणी रोग : बहुतांशी तृणधान्यांच्या कणसांवर दाण्याऐवजी कवकांची बीजाणुफळे अथवा स्वतंत्र रीत्या काळी भुकटी आढळल्यास`काणी रोग' पउला असे म्हणतात.

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923/91594092192893e93691593e90291a947-905935936947937-93093e939942-92892f947924-92f93e93893e920940

युरोपीय देशांना द्राक्ष निर्यातीकरिता बागायतदारांनी खालील बाबींची पूर्तता व नियोजन करणे आवश्‍यक आहे.

/agriculture/crop-production/92a93f91593e902935930940932-915940921-92893f92f90292494d930923

या विभागात विविध पिकांवर पडणारे रोग व त्यावरील नियंत्रण तसेच उपाययोजना कशी करावी या संबधी माहिती दिली आहे 

/agriculture/crop-production/91594b93094b92893e91a94d92f93e-92a93e93094d93694d93592d94292e940935930-90692a92494d91593e932940928-92a93093f93894d92593f924940924-93694792492e93e932-93593e939924942915-93893e920935923942915-90692393f-93593f92a92392893e91a947-92893f92f94b91c928

कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर आपत्कालीन परिस्थितीत शेतमाल वाहतूक, साठवणूक आणि विपणनाचे नियोजन 

/agriculture/crop-production/930902917-92e93f933935942928-92694792393e930940-92a93f915947

या विभागात रंग मिळवून देणाऱ्या वनस्पती विषयी माहिती दिली आहे जसे केसरी (सिंदुरी ), इ. 

ज्या बियांपासुन तेल मिळ्वता येते त्यांना तेल बिया म्हणतात  किंवा  स्निग्ध पदार्थ, प्रथिने व क्षार यांचे भांडार म्हणजे तेलबिया. या बिया पौष्टिकतेच्या बाबतीत उच्च स्तरावर आहेत. आरोग्य व सौंदर्यवर्धन असा दुहेरी फायदा तेलबिया मिळवून देतात.   

कापूस, ऊस, तंबाखू, हळद ही प्रमुख नगदी पिके महाराष्ट्रात घेतली जातात. याच पिकांच्या उत्पादनावर महाराष्ट्रातील कृषी-अर्थव्यवस्था व कृषीपूरक उद्योग आधारीत आहेत.

तृण कुलातील वनस्पतींच्या पोषणक्षम बियांना तृणधान्य ही संज्ञा आहे. गहू, भात, मका, ज्वारी, बाजरी, नाचणी, वरी, यांचा तृणधान्यांत समावेश होतो. 

/agriculture/crop-production/935928936947924940

या विभागात वन शेती विषयी माहिती दिली आहे.

आंबा, केळी, द्राक्षे, संत्र, कलिंगड, नारळ, पपई, डाळींब, नासपती, सीताफळ हि फळ पिके आहेत. सर्व माणसांसाठी जीवनसत्त्वे व खनिज पदार्थांमुळे फळे उपयुक्त आहेत. फळांचे आहारातील महत्त्व लोकांना कळू लागल्यामुळे त्यांची मागणी वाढते आहे.

/agriculture/crop-production/92e93893e93293e-92a93f915947

खाद्यपदार्थ तिखट, सुवासिक व स्वादिष्ट बनविण्यासाठी जे विविध वनस्पतींचे भाग वापरण्यात येतात, त्यांना ‘मसाले’ असे म्हणतात. आले, हळद, लवंग, दालचिनी, जिरे, काळी मिरी, बडीशेप, तमालपत्र, इ. मसाला पिके आहेत 

/agriculture/crop-production/92e947-92e93993f92894d92f93e924-91593093e93592f93e91a940-936947924940-91593e92e947

मे महिन्यात करावयाची शेती कामे

या विभागात पिक उत्पादनाच्या तंत्रज्ञाना बद्दल माहिती उपलब्ध आहे. यात पिकांचे उत्पादन कशा पद्धतीने वाढवता येईल, कुठल्या पद्धतीने पिके घ्यावीत, पिकांच्या योग्य वाढीचे तंत्रज्ञान कोणते, योग्य जमीन, हवामान याबद्दल माहिती देण्यात आली आहे.