शेती

शेती हवामान शास्त्र

केळी पीक व्यवस्थापन सल्ला

English

Hindi

Marathi

Bengali

Gujarati

Nepali

Kannada

Malayalam

Tamil

Telugu

Urdu

MAT-Trasnlation

MAT-Auto Generation

Vikas AI

Chatbot

Calendar

Assamese

Bodo

Dongri

Kashmiri

Konkani

Maithili

Manipuri

Odia

Punjabi

Sanskrit

Santali

Sindhi

Agriculture

/agriculture/याहा-मोगी-माता-स्थानिक-बियाणे-संवर्धन-समिती

यहा मोगी माता स्थानिक बियाणे संवर्धन समिती, धडगाव, महाराष्ट्र ही वनस्पती जीनोम सेव्हियर कम्युनिटी अवॉर्डी आहे.

/agriculture/936947924940-93890292c902927940924-91593e939940-92e93e93993f92494092a91f-92b93f93294d92e94d938

या विभागात शेती व त्या संबंधी व्यवसाय यासंबंधी माहितीपटांची माहिती दिलेली आहे.

या विभागात पिक उत्पादनाच्या तंत्रज्ञाना बद्दल माहिती उपलब्ध आहे. यात पिकांचे उत्पादन कशा पद्धतीने वाढवता येईल, कुठल्या पद्धतीने पिके घ्यावीत, पिकांच्या योग्य वाढीचे तंत्रज्ञान कोणते, योग्य जमीन, हवामान याबद्दल माहिती देण्यात आली आहे.

/agriculture/हवामान-बदलाशी-जुळवून-घेणे-महाराष्ट्रातील-कुंभारवाडी-गावात-पीक-विविधता

महाराष्ट्रातील कुंभारवाडी येथील शेतकऱ्यांना, वाढत्या अनियमित हवामान परिस्थितीचा सामना करावा लागत होता, त्यांनी त्यांच्या पिकांमध्ये विविधता आणून यशस्वीरित्या अनुकूलन केले. या धोरणामुळे दुष्काळाच्या वर्षातही जोखीम कमी झाली, घरगुती अन्न सुरक्षा सुनिश्चित झाली आणि उत्पन्न मिळाले, जे योग्य विकास कार्यक्रमांद्वारे समर्थित असताना शेतकऱ्यांच्या लवचिकतेवर प्रकाश टाकते.

/agriculture/91c932-935-92e943926-93890292793e930923

या विभागात जल व मृद संधारणा ची माहिती व पाणलोट क्षेत्र विकास म्हणजे काय? याबद्दल माहिती दिली आहे.

/agriculture/हवामान-अंदाज-आणि-पीक-नियोजनातील-स्थानिक-ज्ञानामागील-विज्ञान

 हा पेपर स्थानिक ज्ञानावर आधारित पारंपारिक हवामान अंदाज पद्धती आणि पीक नियोजनासाठी आधुनिक वैज्ञानिक दृष्टिकोनांचा छेदनबिंदू शोधतो, शाश्वत शेतीसाठी, विशेषतः भारतातील पाण्याच्या कमतरतेच्या प्रदेशांमध्ये, दोन्ही एकत्रित करण्याचे मूल्य अधोरेखित करतो. यशस्वी जलसंपत्ती व्यवस्थापन आणि हवामान बदलाशी जुळवून घेण्यासाठी महत्त्वपूर्ण धोरणे म्हणून समुदाय एकत्रीकरण आणि पाणी बजेटिंगवर या अभ्यासात भर देण्यात आला आहे. 

/agriculture/मोती-बाजरी-लागवड-उपयोग-आणि-पौष्टिक-मूल्य

आफ्रिका आणि भारतात उगवले जाणारे दुष्काळ सहन करणारे धान्य पीक, मोती बाजरी हे एक मुख्य अन्न आणि पशुखाद्य आहे, जे त्याच्या पौष्टिकतेसाठी आणि शुष्क प्रदेशांना अनुकूलतेसाठी मौल्यवान आहे. चालू संशोधन त्याचे लवचिकता आणि पौष्टिक गुणधर्म वाढविण्यावर लक्ष केंद्रित करते.

/agriculture/आंतरराष्ट्रीय-चहा-दिन

 दरवर्षी २१ मे रोजी आंतरराष्ट्रीय चहा दिन साजरा केला जातो. 

या विभागात कृषी बरोबरच पशुपालन, मत्स्यव्यवसाय, शेती पूरक इतर व्यवसाय या विभागातील यशस्वी झालेल्या व्यक्ती, गाव, महिला, संघटना यांची माहिती देण्यात आली आहे.

या विभागात वेगवेगळ्या कृषी संबधीत माहिती पुरवणारया संस्था,  कृषी संस्था, पशु संवर्धन आणि मत्स्यव्यवसाय उद्योग,   कृषी विज्ञान केंद्रे , नवप्रवर्तक शेतकरी,  शेतीविषयीचे  पोर्टल्स,  संबधित मंत्रालये, व्यापारी मंडळ याविषयीची माहिती आणि संपर्क तपशील  दिला आहे.

या विभागात शेती पूरक असलेले इतर व्यवसायांची माहिती देण्यात आली आहे. जसे रेशीम पालन, मधमाशी पालन, परसबाग, मशरूमचे उत्पादन, फळांची व फुलांची प्रकिया उत्पादने इ. माहिती देण्यात आली आहे.

मत्स्य व्यवसाय चिकाटीचा पण सोप्या स्वरूपाचा व्यवसाय आहे. वेगवेगळ्या पद्धतींनी हा व्यवसाय करता येतो. या विभागात या व्यवसायाविषयी तसेच  मासे किती प्रकारचे असतात, शेततळ्यात मासेमारी कशी करावी या बद्दल माहिती देण्यात आली आहे.

वरील विषयाव्यतिरिक्त येणारी शेतीविषयक माहिती या विभागात दिली आहे

शेती गुंतवणूक या विभागामाद्धे शेती अवजारे व उपकरणे, खते व कीटक नाशके, बी बियाणे, सिंचन पद्धती, हरितगृह इ. बद्दलची उपयुक्त माहिती दिलेली आहे.

या विभागात शेती आणि शेतीआधारित उपक्रमावर पतपुरवठा आणि विमा योजनांविषयी माहिती दिली आहे

/agriculture/फॉक्सटेल-बाजरी-इतिहास-वैशिष्ट्ये-लागवड-आणि-उपयोग

फॉक्सटेल बाजरी हे एक वार्षिक गवत आहे, जे चीनमध्ये उगम पावते, अन्न आणि खाद्यासाठी लागवड केले जाते, दुष्काळ सहनशीलता आणि पौष्टिक मूल्यासाठी ओळखले जाते. ते जागतिक स्तरावर वापरले जाते, विशेषतः आशिया आणि आफ्रिकेत, आणि हवामान बदल आणि कीटकांच्या आव्हानांना तोंड देते.

शेतीसाठी महत्वाचे असलेला व्यवसाय म्हणजे पशुपालन,  पशुपालन कसे करावे, पशूंची काळजी कशी घ्यावी, त्याचे आजार व औषधे कोणती याबद्दल या विभागात माहिती देण्यात आली आहे.

या विभागात शेती, फळबागा, पशुपालन, मत्स्यव्यवसाय, ग्रामविकास इत्यादींविषयी धोरणे आणि योजनांविषयी माहिती यामध्ये दिली आहे.

/agriculture/प्रोसो-बाजरी-इतिहास-लागवड-पौष्टिक-मूल्य-आणि-उपयोग

 प्रोसो बाजरी (पॅनिकम मिलिअसियम) हे दुष्काळ सहन करणारे धान्य पीक आहे जे त्याच्या कमी वाढीच्या हंगामासाठी आणि पौष्टिक फायद्यांसाठी ओळखले जाते, ज्यामुळे ते शाश्वत शेती आणि अन्न सुरक्षेसाठी मौल्यवान बनते, विशेषतः शुष्क प्रदेशांमध्ये. त्याचे अन्न, पशुखाद्य आणि माती सुधारणा यासह विविध उपयोग आहेत. 

/agriculture/दुष्काळी-परिस्थितीसाठी-पीक-व्यवस्थापन-धोरणे

 दुष्काळी परिस्थितीत पिकांचे व्यवस्थापन करण्यासाठी काळजीपूर्वक नियोजन, संसाधनांचा कार्यक्षम वापर आणि हंगामातील अनुकूल समायोजन यांचा समावेश असलेला एकात्मिक दृष्टिकोन आवश्यक आहे. या धोरणांची अंमलबजावणी करून, शेतकरी दुष्काळाचे नकारात्मक परिणाम लक्षणीयरीत्या कमी करू शकतात, उत्पादनाचे संरक्षण करू शकतात आणि त्यांच्या शेतीच्या कामकाजाची दीर्घकालीन शाश्वतता आणि लवचिकता वाढवू शकतात. 

/agriculture/92c93e91c93e93092a947920-92e93e93094d91594791f93f902917-93594d200d92f93593894d200d92593e-935-92490292494d93091c94d91e93e928

/agriculture/सोयाबीन-लागवडीसाठी-सर्वसमावेशक-मार्गदर्शक

हे मार्गदर्शक सोयाबीन लागवडीचे संपूर्ण विहंगावलोकन प्रदान करते, ज्यामध्ये विविध प्रकारची निवड आणि माती तयार करण्यापासून ते कीटक व्यवस्थापन आणि काढणीपर्यंत, इष्टतम उत्पादन आणि गुणवत्तेची खात्री करणे या प्रमुख बाबींचा समावेश आहे.

/agriculture/93993593e92e93e92893e935930-90692793e93093f924-915943937940-93893294d93293e

कृषी विद्या विभाग, महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ आणि किटक शास्त्र विभाग , डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला यांच्याकडून आलेला विभागवार हवामानावर आधारित कृषी सल्ला या विभागात देत आहोत 

/agriculture/agri_climate/93593e92292494d92f93e-90693094d92694d930924947928947-92694d93093e91594d937-92c93e917947924-93593e92292493e939947924-93892e93894d92f93e

सध्या सर्व द्राक्ष विभागामध्ये पाऊस सुरू आहे. काही ठिकाणी उघडीप दिसत असली तरी हवामानाच्या अंदाजानुसार पुन्हा पाऊस पडण्याची शक्‍यता आहे. बागेमध्ये आर्द्रता फार वाढलेली आहे. 

/agriculture/agri_climate/93993593e92e93e92892c92693293e938-91593e93092394092d942924-92093092393e930947-90f932-92893f92894b-90692393f-93293e-92893f92893e

हवामानबदलास कारणीभूत ठरणारे एल निनो आणि ला निना या विषयीची माहिती येथे देण्यात आलेली आहे.

/agriculture/agri_climate/91594b93593394d92f93e-92b94191f940-90593893294793294d92f93e-92c93e91794792e92794d92f947-91894d92f93e-90592793f915-91593e93391c940

एकाच ठिकाणी ओलांड्यावरती जास्त फुटी फुटलेल्या असल्यास अशा फुटींच्या पुंजक्‍यांमध्ये आर्द्रता वाढते व आतमध्ये प्रकाश चांगल्या रीतीने पोचत नाही. अशा परिस्थितीमध्ये फुटींच्या आतल्या भागांमध्ये भुरी वेगाने वाढण्याची शक्‍यता असते. 

/agriculture/agri_climate/92a94d93093593e93893e924939940-92e93f93393593f92493e-92f947908932-93593f91c93e90292a93e938942928-93894193091594d93793f92492493e

प्रवास करीत असताना अनेकदा विजांची वादळे होतात. अशा वेळी तातडीने पक्क्या, बंदिस्त आणि कोरड्या इमारतीचा आसराच सुरक्षितता देतो.

/agriculture/agri_climate/93993593e92e93e928-92c92693293e91a93e-92e93e924940935930-92a94d93092d93e935

मातीचा ऱ्हास होऊन अन्नद्रव्यांची जमिनीतील होणारी तूट भरून काढण्यासाठी सर्वच व्यवस्थापन घटकांच्या योग्य वापराची गरज असते. 


/agriculture/agri_climate/91793e93092a94091f91794d93093894d924-92694d93093e91594d937-92c93e91794791a947-92893f92f94b91c928

अशावेळी द्राक्षबागेमध्ये अवेळी पाऊस आणि गारपिटीमुळे येणाऱ्या अडचणींवर तातडीने उपाययोजना करणे आवश्‍यक आहे.


/agriculture/agri_climate/92291793e933-93593e92493e93593092393e924-90690292c93e-91593e91c942-92a93f91593e91a940-91894d92f93e-91593e93391c940

कोकणातील प्रामुख्याने रत्नागिरी व सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात आंबा व काजूची मोठ्या प्रमाणावर लागवड करण्यात आली आहे. सर्वसाधारणपणे आंबा पिकाला ऑक्‍टोबर महिन्यात पालवी येऊन नोव्हेंबर-डिसेंबर महिन्यात मोहोर येण्यास सुरवात होते.

/agriculture/agri_climate/93993593e92e93e928-92c92693293e928947-91793e93093e90291a93e-92a93e90a938

वातावरणातील बदलाने गारपीट, वादळी वारे रब्बी पिकांना फटका देतात. एक तर उभी पिके कोलमडतात आणि गारांच्या पावसाने धोपटली जातात. 

/agriculture/agri_climate/92e93993e93093e93794d91f94d93093e91a94d92f93e-92d93e924936947924940935930-93993593e92e93e92892c92693293e91a93e-92a93093f92393e92e

हवामानाच्या परिस्थितीत सध्या सातत्याने बदल जाणवत आहेत. भात हे आपले मुख्य पीक आहे. या पिकावरही हवामानाच्या घटकांचे परिणाम जाणवत आहेत, 

/agriculture/agri_climate/हवामानावर-आधारित-पिकपद्धती-व-तंत्रज्ञान

विसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात ०.५ अंश से.ग्रे. ने तापमान वाढ झाल्याचे प्रकर्षाने जाणवले. जागतिक तापमान वाढीमुळे हवामान बदल होत असल्याचे चित्र स्पष्ट झाले आहे.

/agriculture/agri_climate/93694792491594d200d92f93e902928940-93593f91c93e92c93e92c924-92c91a93e93593e93893e920940-91894d92f93e935940-91593e93391c940

विजा चमकत असताना, शेतातील कामे त्वरित थांबवावीत.
वाहत्या पाण्यात किंवा ओल्या भिंतीजवळ थांबू नये.मोकळ्या मैदानावर अथवा उंच टेकडीवर फेरफटका मारण्याचा मोह टाळावा. 

/agriculture/agri_climate/92f94b91794d92f-92693f936947928947-92693f93294793293e-93094791f93e-93693e93694d935924-93694792494091a94d92f93e-90992494d92494791c92893e93893e920940-915943937940-93893294d93293e-93894793594791a93e-90992a92f94b917

/agriculture/agri_climate/927941933947-935-92890292694193092c93e930-91c93f93294d93993e924-928935940928-93993593e92e93e928-92693094d936915-92f90292494d930

मागिल महिन्यात सिड (SIED)या संस्थेच्या माध्यमातून नंदुरबार व धुळे या दोन जिल्हातील दोन तालुख्यात दोन हवामान दर्शक यंत्र बसवण्य आले 

/agriculture/agri_climate/92e93e92894d938942928-90590292693e91c-92893594d92f93e-92a92694d927924940

हवामानात जागतिक स्तरावरील होत गेलेल्या बदलांमुळे मॉन्सूनच्या अंदाजाची गिल्बर्ट वॉकर यांची पद्धत १९८० च्या दशकात भारतासाठी अनेकवेळा अयशस्वी झाली.

/agriculture/agri_climate/90592a94791594d93794792a94d93092e93e923947-91892193593f92493e-92f947924940932-93993593e92e93e92893e924-93894192793e93092393e

हवामानामध्ये आपल्याला आवश्‍यक तसे बदल घडविणे शक्य आहे का, या दृष्टीने गेल्या काही दशकांपासून संशोधकांचे प्रयत्न सुरू आहेत. जगभरातील अशा प्रयत्नांचा हा आढावा. 

/agriculture/agri_climate/201893093f92e94b91f-93894792894d93893f9029172019-93594d93993e935947-91792493f92e93e928

नैसर्गिक आपत्तीने अनेक वेळा दस्तक दिल्यानंतर आता रिमोट सेन्सिंग तंत्रज्ञान प्रणालीद्वारे अचूक आणि तत्काळ नुकसान समजू शकेल. 


/agriculture/agri_climate/915943937940-938902926947936

शेतकर्याच्या  उपयोगी  पिक  कृषी संदेश 

/agriculture/agri_climate/92e93e92894d93894292893893e920940-92e94b91c92e93e92a928

मॉन्सून’ ही इंग्रजीतील संज्ञा ‘मोन्सो’ (पोर्तुगीज), ‘मावासिम’ (अरबी), ‘मौसम’ (िहदी) आणि ‘मोन्सुन’ (डच) अशा विविध शब्दांपासून तयार झालेली आहे. 

/agriculture/agri_climate/92590292194091a94d92f93e-91593e93393e924-90590291c940930-92c93e91794791a947-93594d92f93593894d92593e92a928

अंजिराचे झाड फळांवर येण्याच्या बेतात असताना पाऊस पडला किंवा आकाश ढगाळलेले असेल तर ते वातावरण अंजीर फळांना हानिकारक ठरते.

/agriculture/agri_climate/93890293694b92792893e92494292891a-91592e940-91593092493e-92f947924940932-917939942-92a93f91593e935930940932-93993593e92e93e928-92c92693293e91a947-92a93093f92393e92e

गेल्या काही वर्षांपासून वातावरणामध्ये सातत्याने बदल होत असून, तापमानातील बदलामुळे गहू पिकाच्या उत्पादनामध्ये घट होत आहे.  

/agriculture/agri_climate/93892794d92f93e91a94d92f93e-93993593e92e93e92892c92693293e924-90690292c93e-92e94b93994b93093e91a947-93890293091594d937923

आंब्याला मोहोर येण्याच्या कालावधीत थंडीच्या चढ-उतारांमुळे पुनर्मोहोराचे प्रमाण वाढते. पुनर्मोहोरामुळे आंबा काढणीचा हंगाम लांबतो. 

/agriculture/agri_climate/928935940928-93993593e92e93e928-92693094d936915-92f90292494d930

जालना जिल्हातील तीन तालुखात नवीन  १२ हवामान दर्शक यंत्र वाटरशेड या संस्था वसवणार आहे .

/agriculture/agri_climate/92694d93093e91594d937-92c93e917947924-91593093e93592f93e91a94d92f93e-91593e92e93e90291a947-92893f92f94b91c928

द्राक्ष बागेत सध्याच्या परिस्थितीमध्ये वातावरण चांगले असल्याचे दिसते.

/agriculture/agri_climate/91594392494d93093f92e-93694d93593e93894b91a94d91b94d93593e93893e928947-93593e91a942-93691592494b-93594091c-91594b93893393294793294d92f93e-93594d92f91594d92494091a93e-91c940935

कृत्रिम श्वासोच्छ्वासाने वाचू शकतो वीज कोसळलेल्या व्यक्तीचा जीव- या बाबतची शास्त्रशुद्ध माहिती येथे देण्यात आलेली आहे. 

/agriculture/agri_climate/92694d93093e91594d937-92b94193294b94d92f93e91a940-91593e93391c940-91894d92f93e

सध्या बागेत वेल वाढीच्या विविध अवस्था दिसत आहेत. अशा परिस्थितीमध्ये बागायतदारांना वेगवेगळ्या अडचणींचा सामना करावा लागत आहे.

/agriculture/agri_climate/90692a93294d92f93e93293e939940-93993593e92e93e92893e92a94d93092e93e923947-936947924940924-92c926932-91593093e935947-93293e91792393e930

हवामान अत्यंत बेभरवशाचे झाले आहे. दुष्काळ, गारपीट, पाऊस, थंडी, उष्ण तापमान आदी घटक शेतीवर परिणाम घडवू लागले आहेत. 

/agriculture/agri_climate/92a94d93094092c94d93294292e-92e923940-93894791f93f902917-90593593894d925947924940932-92694d93093e91594d93792c93e91793e90293893e920940-92893f92f94b91c928

द्राक्षबागेत गेल्या आठवड्यात चांगले वातावरण होते. सध्या बागेमध्ये वाढीच्या प्रीब्लूम व मणी सेंटिंग या अवस्था आहेत. या अवस्थेत करावयाची कामे व त्यांचे नियोजन याविषयी माहिती घेऊ. 


/agriculture/agri_climate/93993593e92e93e92892c92693293e91a947-936947924940935930940932-92a93093f92393e92e-935-92a93094d92f93e92f940-93594d92f93593894d92593e92a928

पृथ्वीभोवती असलेल्या हवेचे तापमान सन १९५५ सालानंतर u.५ अंश सें. ने वाढल्याचे आय.पी.सी.सी. या आंतरराष्ट्रीय संस्थेचे शास्त्रज्ञ श्री. अलगोर व श्री. पर्चारी यांनी दाखवून दिले.

/agriculture/agri_climate/93694792491594d200d92f93e902928940-93593f91c93e92c93e92c924-92c91a93e93593e93893e920940-91894d92f93e935940-91593e93391c940-1

शेतकऱ्‍यांनी विजाबाबत बचावासाठी घ्यावी काळजी घेण्याबाबतची माहिती येथे दिलेली आहे. 

/agriculture/agri_climate/91391d94b928-92593093e935930-92a93093f92393e92e-91593092493e924-93593f93593f927-91891f915

जागतिक पातळीवर संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या पुढाकाराने हरितगृह वायूंचे प्रमाण कमी राखण्यासंदर्भात विविध कायदे, नियम आहेत. 

/agriculture/agri_climate/92e92794d92f92a94d930926947936-92e92794d92f947-93593e91f930-93890293894d925947928947-928935940928-93993593e92e93e928-92693094d936915-92c938935932947

मध्यप्रदेशातील मांडला जिल्हायातिल आदिवशी आशा असल्याल्या भागात वाटर शेड या संस्थेच्या माधमातून वेगवेगळ्या  गावात तीन स्वयंमचलीत हवामान दर्शक यंत्र बसवण्यात आले. 

/agriculture/agri_climate/90593593094d937923-drought

एखाद्या प्रदेशात दीर्घकाळ, सातत्याने सरासरीपेक्षा खूप कमी किंवा अजिबात पाऊस न पडणे म्हणजे अवर्षण होय. 

/agriculture/agri_climate/90992894d93993e933940-92a940915947-91c93e91793593f92394d92f93e91a947-92e93e93094d917

उन्हाळ्यात विविध प्रकारची पिके घेतली जातात. उष्ण हवा, कोरडे हवामान, आणि सोसाट्याचा वर यामुळे पाण्याचे बाष्पीभवन जोरात होते

/agriculture/agri_climate/92e94992894d93894292893893e920940-90992a91794d93093993e92694d93593e930947-92e94b91c92e93e92a928

उपग्रहामध्ये एकूण हवामानासंबंधी बहुउद्देशीय माहिती सतत गोळा करणारी इन्फ्रारेड साऊंडर्स, मायक्रोवेव्ह साऊंडर्स, मायक्रोवेव्ह इमेजर्स, स्कॅटरोमीटर्स आणि राडार अल्टिमीटर्स यांसारखी अतिप्रगत उपकरणे आहेत

/agriculture/agri_climate/93993593e92e93e928-92c92693293e91a94d92f93e-91593e93393e924-92093092494b92f-93593f91c93e90291a93e-90592d94d92f93e938-92e93992494d92494d93593e91a93e

पृथ्वीवर प्रत्येक सेकंदाला ५० ते १०० विजा कोसळत असतात, तसेच २००० पेक्षा जास्त विजांनी भरलेली वादळे घोंगावत असतात.

/agriculture/agri_climate/91594393793f-93593e92493e93593092393593f91c94d91e93e928

शेती व हवामान यांच्या परस्पर संबंधांचे शास्त्र. हवामानाच्या शेतीवर परिणाम होतो ही गोष्ट मानवाला पुरातन काळापासून माहीत असली, तरी ह्यासंबंधी पद्धतशीर संशोधन काही प्रगत देशांतून विसाव्या शतकाच्या आरंभालाच सुरू झाले आहे. 

/agriculture/agri_climate/91c92e940928-93593e92a930-93593f924930923

जे गुणधर्म जमिनीची उत्पादन क्षमता ठरविण्यास कारणीभूत होतात ते लक्षात घेऊन त्यानुसार निरनिराळया गुणधर्माच्या क्षेत्राचे योजनाबध्द वर्गीकरण करणे यास जमिनीचे क्षमतेनुसार किंवा उपयोगितेनुसार वर्गीकरण असे म्हणतात

/agriculture/agri_climate/93993593e92e93e928-92c92693293e91a947-928935947-93890291591f-935-92a93093f92393e92e

बदलत्या हवामानाचा कृषी, उद्योगधंदे व जनावरांवर व एकूणच सृष्टीवर होणाऱ्या दृश्य परिणामांची माहिती देण्यात आलेली आहे. 

/agriculture/agri_climate/93890291591f93e90291a940-92e93e93293f91593e-90692393f-92f94b92694d92793e-936947924915930940

मॉन्सूनचे सरासरीपेक्षा कमी पडणे व त्याचा धान्य उत्पादनावर परिणाम होणे हा देशासाठी एक प्रश्न असला तरी फार काळजीचे कारण नसते

/agriculture/agri_climate/93993593e92e93e928-92c92693293e92894193893e930-93890293694b927928-939935947

हवामान बदलाचे अनेक चांगले - वाईट परिणाम दिसू लागले आहेत. त्यामुळे सर्वसामान्य नागरिकांपासून ते शेतकरी, व्यापारी यांच्यामध्ये हवामानाच्या आकडेवारीविषयी जागरूकता निर्माण होत आहे.

/agriculture/agri_climate/93594091c-915936940-92a921924947

विजा नेहमी कमीत-कमी रोध म्हणजेच विरोध असलेला मार्ग निवडतात. थोडक्यात कोणता मार्ग सोयीचा आहे, याचा अंदाज घेऊनच वीज पडते. 

/agriculture/agri_climate/92a93094d92f93e93593092392a942930915-93894790292694d93093f92f-936947924940

अतिउत्पादन घेण्याच्या लालसेने व पीक संरक्षणासाठी कीटकनाशकांचा वारेमाप वापर वाढला आहे. त्यातच गावरान बियाणे जाऊन संकरित बियाणे लागवडीकडेही कल वाढला आहे.

/agriculture/agri_climate/93993593e92e93e928-92e93e93993f924940-93993e-93694792491594d92f93e91a93e-92e94193292d942924-93991594d915

हवामान बदलाचा सर्वाधिक फायदा शेतकऱ्यांना बसतोय. मात्र, या बदलांचा सामना करण्यासाठी शेतकऱ्यांना हवामानविषयक कोणत्याही सक्षम सेवा पुरविल्या जात नाहीत.

/agriculture/agri_climate/93993593e92e93e92892c92693293e91a93e-92b91f91593e-90992494d92493093e91690292193e935930940932-92291792b94191f940-92e93993e93093e93794d91f94d93093e924940932-91793e93092a94091f

मॉन्सूनचे आगमन आणि मॉन्सूनचा प्रवास याच्या सर्वसाधारण तारखा निश्‍चित आहेत. मुळात मॉन्सून या शब्दाचा वापर ब्रिटिश काळापासून सुरू झाला.

/agriculture/agri_climate/93890292494d93093e-91d93e921947-93593e93392394d92f93e91a940-91593e930923947-91c93e923942928-91593093e-90992a93e92f92f94b91c92893e

उन्हाळ्यात आणि पावसाळा संपताना संत्रा झाडे वाळण्याची समस्या विविध संत्रा बागांमध्ये आढळत आहे. परिणामी, बागायतदारांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान होते. 

/agriculture/agri_climate/93993593e92e93e928-92c926932-90692393f-91593f921940-93094b917-92a94d93093e92694193094d92d93e935

पिकावरील किडी व रोगांचे प्रमाण वाढताना दिसत आहे. त्यामुळे कीडनाशके फवारणीचा खर्च वाढत आहे. किडी व रोगांचा वाढता प्रादुर्भाव यांचा थेट संबंध हवामान बदलाशी आहे. 

/agriculture/agri_climate/93593f91c93e90291a940-930902917940924-90692493792c93e91c940

अनेकदा विजा वेगवेगळ्या रंगांच्या दिसतात. पांढऱ्याशुभ्र, निळसर, जांभळ्या, लालसर, केसरी इतकेच नाही, तर हिरव्या व पिवळ्या रंगांच्या विजाही दिसतात.

/agriculture/agri_climate/90590291c940930-92b93393e90291a94d92f93e-93593e922940915921947-92694d92f93e-93291594d937

सध्याच्या काळात मीठा बहराच्या अंजीर फळांच्या वाढीकडे लक्ष द्यावे. सध्याच्या ढगाळ हवामानामुळे काही भागात तांबेरा रोगाचा प्रादुर्भाव दिसतो आहे. प्रादुर्भावाची लक्षणे ओळखून उपाययोजना कराव्यात. 


/agriculture/agri_climate/915947933940-92a940915-93594d92f93593894d92593e92a928-93893294d93293e

राज्याच्या बऱ्याच भागात आता थंडी सुरू झाली आहे, त्यामुळे तापमान कमी होत आहे. मागील मृगबाग लागवड केलेल्या केळी बागेची मुख्य वाढीची अवस्था आहे.

/agriculture/agri_climate/90692493e-915943937940-93890293694b92792893e91a940-92693f93693e-92c92693293e92f93293e91a-939935940

हवामानातील बदलामुळे दुष्काळ,गारपीट, थंडी या रूपांनी शेतीसमोर मोठे आव्हान उभे केले आहे. दुर्दैवाने कृषी संशोधनात हवामान बदलावर अजून विचार केला गेला नाही. 

/agriculture/agri_climate/93993593e92e93e928-92c92693293e91a947-92a93f91593e938939-92e93e928935940-90693094b91794d92f93e935930-93994b92493e924-92a93093f92393e92e

21 मार्चच्या दरम्यान महाराष्ट्रामध्ये मोठ्या प्रमाणात धुळीची वादळे आढळून आली. त्या वादळांमागील कारणांचा या लेखामध्ये ऊहापोह करण्यात आला आहे. 

/agriculture/agri_climate/93993593e92e93e928-92c92693293e93893e920940-91c917-90592694d92f93e92a-92a941930947938947-92492494d92a930-92893e939940-1

संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या सहकार्याने आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील हवामानात होणाऱ्या बदलांचा अभ्यास करणाऱ्या इंटरगव्हर्न्मेंटल पॅनेल ऑन क्लायमेंट चेंज (IPCC) या संस्थेचा अहवाल नुकताच प्रकाशित झाला आहे.

/agriculture/agri_climate/925902921940924-93593e922-93994b92394d92f93e938-93993593e92e93e928-91891f915-905928941915942932

कोकणातील आंबा आणि देशावरील ऊस, द्राक्ष, हळद, आले, डाळिंब, केळी याबरोबरच भाजीपाला पिकांनाही हे हवामान लाभदायक ठरणार आहे. 

/agriculture/agri_climate/91a93f93294d93293e908-91593e932928-90593094d92593e924-91592193e91594d200d92f93e91a94d92f93e-92590292194091a93e-92a93093f92393e92e

वनस्पतींच्या प्रकारानुसार आणि त्यांच्या शरीराच्या सहनशक्तीनुसार कमाल आणि किमान तापमान सहन करण्याची त्यांची मर्यादा निश्‍चित आहे. 

/agriculture/agri_climate/93993593e92e93e928-92c926932-90592d94d92f93e93892393e94d92f93e-93093e93794d91f94d93094092f-915943937940-92a94d93091593294d92a93e938-92a94d93093e93090292d

हवामानातील बदलाचा अन्नधान्य आणि मानवी जीवनावर होणाऱ्या परिणामांचा अभ्यास व कृषी विस्ताराकरिता राष्ट्रीय कृषी प्रकल्पाची अंमलबजावणी करण्यात येत आहे.

/agriculture/agri_climate/938940-938940-90f-92a94d93091593294d92a93e90292493094d917924-93694792491594d92f93e90292893e-93993593e92e93e928-92693094d936915-yanthr-93593f93792f93e91a940-91593e92f93094d93693e93393e

वातावरण बदलाशी अनुकूलन प्रकल्पांतर्गत शेतकऱ्यांना "हवामान दर्शक यंत्र" विषयाची कायर्शाळा घेण्यात आली त्यासंबधीची माहिती यामध्ये दिली आहे. 

/agriculture/agri_climate/92a93f91593e90292893e-92c938942-93691592494b-90993794d92e94d92f93e91a93e-93894d91f94d93094b915

कमाल तापमानाचा पारा चाळीस अंश से.च्या पुढे जाऊ लागल्याने पिकांना स्ट्रोक बसतो. परिणामी फळपिकांत वाढ खुंटणे, फळगळ होणे, फळे काळी पडणे अशी लक्षणे दिसू लागतात.

/agriculture/agri_climate/90593591593e933940-92a93e93593893e92e92794d92f947-93593f93593f927-92a93f91593e90292e92794d92f947-91894d92f93e93592f93e91a940-91593e93391c940

अवकाळी पडलेल्या किंवा पडत असलेल्या पावसामुळे विविध भाज्या व फळबागामध्ये रोग किडींचा प्रादुर्भाव वाढू शकतो. त्यासाठी खालील उपाययोजनाचा अवलंब फायदेशीर ठरेल.

/agriculture/agri_climate/90591c94893593f915-92493e92393e90291a940-93892e93894d92f93e

पूर्वहंगामी ऊस लागवडीत पिकाची वाढ होत असताना थंडीच्या कडाक्‍याने ग्रासल्याने विदर्भ, मराठवाड्यातील आणि विशेषतः अमरावती भागातील उसास फुटवा कमी आल्याचे निदर्शनास आले आहे. 

/agriculture/agri_climate/मणी-सेटिंगनंतर-घडाच्या-विकासाकडे-लक्ष-द्या

द्राक्ष बागेमध्ये गेल्या आठवड्यामध्ये सर्वत्र पाऊस झाला. बागेमध्ये वातावरण चांगले असून, मणी सेटिंग अवस्था संपलेल्या बागेमध्ये घडाचा विकास महत्त्वाचा आहे. 


/agriculture/agri_climate/91594b93893392393e94d92f93e-93593f91c94793293e-90591f915-91593093e

आपत्तीच्या मालिकेत वीज कोसळणेही सामील आहे. दरवर्षी शेकडो जण यामुळे प्राणास मुकतात. लायटनिंग अरेस्टरची यंत्रणा हा धोका कमी करते. याकडे सर्वांनीच लक्ष देण्याची गरज आहे. 

/agriculture/agri_climate/93593e92294091a94d92f93e-90593593894d925947924-92a93f91593e90292893e-92c93892494b92f-92b91f91593e

सोयाबीन, भात, तूर आदी पिकांना वाढीच्या अवस्थेत हवामान बदलाचा फटका बसल्याचे चित्र यंदाच्या हंगामात पाहायला मिळाले.

/agriculture/agri_climate/93593f91c93e-93892494d92f-91c93e923942-91794893093892e91c-91f93e933942

ग्रामीण भागातच नव्हे तर सुशिक्षितांमध्येही विजांबाबत अनेक गैरसमज आहेत. काही गैरसमज एका पिढीकडून दुसऱ्या पिढीकडे अगदी सहज प्रवाहित होत राहतात. 

/agriculture/agri_climate/93993593e92e93e92892c92693293e91a93e-91c94d93593e930940-90992494d92a93e92691592493e-91794192393592494d924947935930-93994b92494b92f-92a93093f92393e92e

राज्यामध्ये रब्बी ज्वारीचे पिकाखाली 35 लाख हेक्‍टर क्षेत्र असते. नोव्हेंबर-डिसेंबर महिने आणि जानेवारी महिना रब्बी ज्वारीचे पिकासाठी महत्त्वाचा ठरतो.

/agriculture/agri_climate/92b94b92a938941902921940924-93993593e92e93e928-92693094d936915-92f90292494d930-938941930941

मोबाईल वर मिळणार हवामानची माहिती. 

/agriculture/agri_climate/93593e92292494d92f93e-92493e92a92e93e92893e924-92a93f915947-915936940-92491792393e930

वाढते तापमान व अवर्षणात मक्‍यासारख्या पिकाच्या उत्पादनावर काय परिणाम होतात, यासंबंधी आफ्रिकेत सध्या आंतरराष्ट्रीय संशोधन संस्थांच्या मदतीने चाचण्या सुरू आहेत. 

/agriculture/agri_climate/व्यवस्थापन-डाळिंबाच्या-आंबिया-बहराचे

मृग बहरात किडी व रोगांचा जास्त प्रादुर्भाव असतो, त्यामुळे व्यवस्थापनाचा खर्च वाढतो. हस्त बहर पावसाळ्याच्या शेवटी येत असल्यामुळे बऱ्याच बागांना पुरेसा ताण बसत नाही. 

/agriculture/agri_climate/92a93e90a938-92a93094d91c92894d92f-92693f93593893e90291a93e-93994b92494b-93894b92f93e92c940928-90992494d92a93e92692893e935930-92a93093f92393e92e

या वर्षी आपत्कालीन परिस्थिती म्हणून वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाने जुलैअखेर सोयाबीन पेरणीचा पर्याय अपरिहार्यता म्हणून दिला आहे. 

शेती व हवामान यांच्या परस्पर संबंधांचे शास्त्र म्हणजेच शेती हवामान शास्त्र.  वातावरणातील बदल हे केव्हाही नियमित, मोजके किंवा सहज वर्तविता येणारे नसतात. 